Mô tả

Cây gỗ lớn cao 20-30m, đường kính 50-60cm; vỏ màu đỏ tối; nhánh non có lông mịn. Lá kép lông chim lẻ, mọc so le, dài 30-50cm, mang 26-35 lá chét bầu dục, dài 12-20cm, rộng 3,5-5cm, dai, không lông, xanh mốc. Chùm hoa đực chia nhánh, hoa nhỏ, cao 3-4mm, lá đài 4-5; cánh hoa dài hơn đài 2-4 lần, ống mang 6 nhị. Bông cái mọc riêng lẻ; bầu có lông, 3 ô. Quả nang hình trứng hay hình cầu, đường kính 2,5cm, có lông. Hạt có áo hạt vàng.

Thông tin tại TCVSG

Lá mọc khá gần nhau ở ngọn. Quả nứt thành 3 mảnh, vỏ quả trong màu trắng; áo hạt màu đỏ cam đến đỏ tươi, nội nhũ màu trắng kem. Cây thu mẫu gần chuồng Tê giác cao khoảng 6m, ra hoa kết quả mỗi năm 2 đợt: đợt 1 khoảng tháng 3 và đợt 2 khoảng tháng 12, quả rất nhiều. TCVSG đang chăm sóc 4 cây mang các mã số: 654 (12m), 1443 (13m), 1462 và 1463 (>6m).

Phân bố

Loài của Ấn Độ, Trung Quốc, Việt Nam, Lào, Thái Lan và Malaysia. Ở nước ta, có gặp từ Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh vào tới Thừa Thiên – Huế, Kontum, Gia Lai và Đồng Nai.

Sinh thái

Cây mọc trong rừng thường xanh mưa mùa nhiệt đới và rừng mưa nhiệt đới thung lũng, ở độ cao dưới 500m. Cây ưa sáng, lúc nhỏ chịu bóng; thích hợp với đất thịt pha cát, tơi xốp, ẩm ướt, nhiều mùn. Tốc độ sinh trưởng trung bình.

Công dụng

Cũng được trồng làm cây xanh đường phố ở Hà Nội và các thị trấn, thị xã. Gỗ có sắc tươi đẹp, phẩm chất trung bình, được dùng trong xây dựng, đóng tàu thuyền và làm dụng cụ gia đình, nông cụ. Nhân hạt chứa 56,77% dầu màu đỏ vàng dùng để thắp đèn. Ở Ấn Độ, vỏ cây được dùng làm thuốc trị đau lá lách và gan, u bướu và đau bụng, dầu hạt dùng xoa bóp chữa thấp khớp. Ở Vân Nam (Trung Quốc), vỏ thân và lá được dùng làm thuốc khử phong tiêu thũng.

English Summary

It is also planted as a street tree in Hanoi and other towns and cities. The wood has a beautiful color and is of average quality, used in construction, shipbuilding, and for making household and agricultural tools. The kernel contains 56.77% reddish-yellow oil used for lighting lamps. In India, the bark is used as a medicine to treat spleen and liver pain, tumors, and abdominal pain; the seed oil is used for massage to treat rheumatism. In Yunnan (China), the bark and leaves are used as a medicine to dispel wind and reduce swelling.