Mô tả

Cây gỗ lớn, cao tới 30-40m, vỏ cây màu xám trắng. Cành non và búp non có lông mịn. Lá mọc so le, tròn hoặc tù ở gốc, hơi nhọn ở đỉnh, dài 10-26cm, rộng 6-15cm, hơi nhẵn ở mặt trên, có lông mềm ở mặt dưới; cuống dài 3-4cm, có lông mịn; lá kèm có màu đỏ nhạt, thường rụng. Hoa khá lớn, không cuống, tập họp thành chùm đơn hay phân nhánh, hoa có ống đài mang quả, với 5 lá đài mà 2 cái sẽ phát triển thành cánh dạng màng. 5 cánh hoa màu trắng, có sọc đỏ ở giữa. Quả dài 10-15cm, rộng 2,5-4cm, lúc non có màu đỏ tươi, lúc già màu nâu.

Thông tin tại TCVSG

Hoa dễ rụng khỏi lá đài và nhụy hoa. TCVSG hiện đang chăm sóc 117 cây rải rác khắp khuôn viên TCVSG. Cây cao nhất có mã số 844 với chiều cao 32m, cây thấp nhất chỉ 4m, có mã số 1863. Trước đây, TCVSG là một cánh rừng của miền Đông Nam Bộ nên số cây Dipterocarpus alatus chiếm khá nhiều, tuy nhiên chiều cao cây đa số từ 20-25m.

Phân bố

Loài của vùng Đông Nam Á, từ Ấn Độ, Mianma, Campuchia, Lào, Việt Nam tới biên giới phía bắc của bán đảo Mã Lai. Ở nước ta, có gặp ở Quảng Nam trở vào, gặp nhiều ở Đồng Nai, Bình Phước và Bà Rịa – Vũng Tàu.

Sinh thái

Thường gặp trong các rừng rậm nửa rụng lá, có khi tạo thành rừng thuần loại trên đất phù sa và ven các sông suối, từ vùng thấp lên đến độ cao 500m, thay lá vào mùa khô.

Công dụng

Gỗ được dùng dưới mái che, dùng trong xây dựng nhà cửa, làm gỗ dán, lạng, ván sàn. Cây cũng được trồng lấy bóng mát ở các đường phố. Dầu rái cung cấp loại nhựa dầu quý; hiệu suất trung bình là 30-35lít mỗi cây hằng năm. Dầu này dùng trong kỹ nghệ sơn, vecni hoặc phối hợp với nhựa Dầu chai để trát ghe, thuyền. Dân gian cũng dùng nhựa dầu làm đuốc thắp sáng. Nhựa dầu và vỏ cây cũng được sử dụng làm thuốc. Nhựa dầu hơi thơm, gồm 79,1% tinh dầu và 20,9% nhựa; thành phần chủ yếu của tinh dầu là các sesquiterpen. Nhựa dùng chữa viêm niệu đạo, viêm cuống phổi và bệnh lậu, nhưng chủ yếu dùng để băng bó các vết thương, vết loét. Người ta cũng dùng dầu bôi lên chân những người làm việc dưới nước để phòng bệnh sán vịt. Ở Ấn Độ, nhựa dầu được dùng thay bôm copahu để chữa bệnh lậu với liều 2-4g/ ngày. Vỏ dầu rái làm thuốc chữa viêm gan; ở Ấn Độ, dùng chữa thấp khớp. Người ta cũng dùng những chồi non 2-3 lá làm 1 chế phẩm để xoa và đắp lên bụng và giữ lâu ở vùng gan khi có những cơn đau gan dữ dội.

English Summary

The wood is used under roofs, in house construction, for plywood, veneer, and flooring. The tree is also planted for shade along streets. The Dipterocarpus tree provides a valuable resin; the average yield is 30-35 liters per tree annually. This oil is used in the paint and varnish industry or combined with Dipterocarpus resin to coat boats and ships. Folk medicine also uses the resin to make torches for lighting. The resin and bark are also used medicinally. The resin is slightly fragrant, consisting of 79.1% essential oil and 20.9% resin; the main component of the essential oil is sesquiterpene. The resin is used to treat urethritis, bronchitis, and gonorrhea, but is mainly used for bandaging wounds and ulcers.